Nevralji ve Fibromiyalji

Trigeminal nevralji, direkt olarak beyinden çıkan 12 çift sinirden beşincisi olan “trigeminal sinir”in tutulduğu, çok şiddetli ağrılarla seyreden bir hastalıktır.

Trigeminal sinirin 3 dalı vardır.

Bunların birincisi göz çevresinin, ikincisi üst çene ve yanağın, üçüncüsü ise alt çenenin duyusunu beyne iletir.

Ayrıca üçüncü dal bazı çiğneme kaslarının hareketlerinden de sorumludur. Trigeminal nevralji de an çok üçüncü ve ikinci dallar tutulur. Birden fazla dalın aynı anda tutulduğu da görülür.

Trigeminal nevraljinin karakteristik görünümü, şiddetli ve ani başlangıçlı bir ağrı olmasıdır.

Birkaç saniyeden bir dakikaya dek uzayabilmekte ve çoğunlukla yüzün bir yarısında trigeminal sinirin dağılım alanına uymaktadır. Ancak ağrı genelde yüzün alt yarısını tutar. Spontan olarak başlayabilir veya yüzde ve ağız içindeki bir tetik noktasının uyarılması sonucu ortaya çıkabilir. Bu tetik noktaya dokunmakla veya soğuk ve sıcak sıvıların alınmasıyla veya da rüzgara maruz kalmakla stimüle edilebilir.

Ayrıca konuşma, çiğneme veya diğer yüz hareketleriyle de başlayabilir. Tekrarlaması tipik olarak aralıklıdır. Ağrı periyotları zamanla sıklaşır ve bir trigeminal daldan daha geniş alanlara yayılabilir.

Trigeminal nevralji; daha sık bayanlarda ve genelde 50 yaş sonrasının bir rahatsızlığıdır.

Trigeminal nevraljinin en sık sebebi sinirin komşuluğundaki damarsal oluşumlardaki yapısal farklılıklar ve bozukluklar nedeniyle trigeminal sinirin basıya uğramsıdır. Bunun yanı sıra kafa içindeki iyi veya kötü huylu kitleler de trigeminal nevralji nedeni olabilirler.?

Ağrı, trigeminal sinirin yayıldığı yüz bölgesinde, kısa süreli (birkaç saniye ile bir-iki dakika arası), tekrarlayan, elektrik çarpması tarzındadır. Genellikle yüzün dış kısmında, ağız içinde ağrının başlamasını tetikleyen noktalar bulunur. Bu sebeple hasta bu bölgelere dokunmaz, dokundurtmaz; yüz yıkama, diş fırçalama, hatta yeme gibi işlevlerden kaçınır.

Trigeminal nevraljinin tanısı öyküden konabilir. Tetik noktanın hasta tarafından gösterilmesi anlamlıdır. Fizik ve nörolojik muayene ile birlikte yer kaplayan bir oluşumu ekarte etmek amacıyla gelişmiş beyin MR yapılmalıdır.Ayrıca hastalığın başlangıç safhasında bir epilepsy ilaçı olan karbamazepin ile ağrının şiddetinin azalması da trigeminal nevraljiyi düşündürür.

Trigeminal nevraljide hastanın yaşı, sağlık durumu ve altta yatan neden tedavi seçimini etkileyen faktörlerdir. Genellikle ilk basamak ilaç tedavisidir. İlaç tedavisine başlamadan önce bazı kan tahlillerini yaptırılır ve tedavi süresince de aralıklı olarak bunlar tekrarlanır.Başlanan ilaç dozu ağrı kontrol altına alınana dek yavaş yavaş artırılır.

İlaç tedavisinde dikkat edilecek noktalardan biri de, ilaç dozunuzu doktor önerileri dışında kesinlikle değiştirmemek ve tedaviyi kesmemektir; aksi taktirde ağrı tekrar ortaya çıkar ve kontrol altına alınması daha zor olur.

İlaç tedavisi yeterli ağrı kontrolü sağlayamadığında ya da etkisini yitirdiğinde seçilecek yöntemler sinire enjekte edilen “gliserol” ile sinirin iletisinin kesilmesi, “radyofrekans termokoagülasyon” uygulaması ile sinirin ağrıyı ileten liflerinin kontrollü olarak yakılması ya da “mikrovasküler dekompresyon” olarak adlandırılan cerrahi teknik ile beyin sapında sinir üzerindeki baskının ortadan kaldırılmasıdır.

Hastanın yaşı ve sağlık durumu göz önünde bulundurularak en uygun yöntem hekim tarafından belirlenir

Fibromiyalji, vücudun belirli noktalarında kronik kas ağrısı, yorgunluk, uyku bozuklukları, hafıza problemleri ve hassasiyet ile karakterize bir durumdur. Fibromyaljinin nedeni tam olarak anlaşılmış değildir, ama fibromiyaljiye sahip olan insanların farklı bir ağrı süreci yaşadıkları öne sürülmüştür.

Tüm fibromiyalji vakaların tahmini % 80 ila % 90 arası kadınlarda meydana geldiği bildirilmiştir. Fibromiyalji, genellikle orta yaş kimselerde sırasında teşhis edilir.

Fibromyalji belirtileri doğrudan duygusal ya da fiziksel travmatik olay sonrasında görünebilir veya belirgin bir neden olmadan yavaş yavaş şiddeti artabilir. Fibromiyalji olan herkes bozukluğunun tüm özelliklerine sahip olması beklenmez ve bazı belirtiler bir süreliğine hafifleyebilir. Günümüzdeki analjezikler ve antidepresanlar dahil birkaç ilaç fibromiyalji belirtilerini yönetmek için kullanılabilir.

Nedeni olarak anlaşılamamakla birlikte, fibromiyalji bazı durumlarda yaralanma, hastalıklar, bazı kronik hastalıklar ve travmatik olaylara bağlı olarak ortaya çıkmaktadır. Yanı sıra Fibromiyalji için genetik bir bileşeninin de olduğu öne sürülmüştür.

Bazı durumlarda, tedavi edilmezse, fibromiyalji ağrısı hemen acil bir ortamda değerlendirilmesi gereken ciddi bir duygusal duruma yol açabilir. Eğer sizde yada çevrenizdeki birinde kendine zarar verme düşünceleri ile intihar düşünceleri veya şiddetli depresyon gibi ciddi belirtiler varsa (112) derhal tıbbi yardım alın.
Fibromiyalji için tedavi görüyor ama hafif belirtiler tekrarlayabilir veya inatçı ise bu durumda da acil yardım isteyiniz.

Fibromiyalji, sıklıkla kalıcı kas ağrısı ile ilişkilidir. Özellikle ağrılı lokalize bölgelerde yada hareketli noktalarda görülmektedir. Kronik ağrı, stres ve uyku eksikliği gibi duygusal belirtiler de fibromiyalji nedeniyle olabilir. Fibromiyalji hastalığı bunlardan başka sağlık sorunları da doğurabilir. Bunlar;

Günlük olarak ya da bazı zamanlar fibromiyalji belirtilerle karşılaşabilirsiniz. Herhangi bir fiziksel belirti hafiften şiddetliye kadar uzanabilir:

Günlük olarak ya da bazı zamanlar fibromiyalji belirtiler ile karşılaşabilirsiniz. Herhangi bir duygusal şiddetli olabilir:

Bazı durumlarda, tedavi edilmezse, fibromiyalji ağrısı acil bir ortamda değerlendirilmesi gereken ciddi bir duygusal duruma yol açabilir. Eğer siz yada sizinle olan biri bu ciddi belirtilerden herhangi birine sahipse derhal tıbbi yardım alın:

Fibromyalji nedeni henüz anlaşılamamıştır. Bazen travmatik yaralanmalar, hastalıklar, stres, psikolojik travma ya da cerrahi ile birlikte gelişebilir ancak bunların fibromiyaljiye neden olduğu kanıtlanamamıştır. Genetik meyli olmak da nedenler arasında yer alır.

Bir dizi faktör fibromiyalji ile ilişkilidir. Sadece isk faktörleri ile değil tüm insanlarda fibromiyalji alacak. Risk faktörleri şunlardır:

Fibromiyalji tedavisi sağlık kuruluşu tarafından tıbbi bakım aramakla başlar. Fibromiyaljiye sahip olup olmadığını belirlemek için, belirtiler ve ne zaman meydana geldiği hakkında sorular sorulacaktır. Yanısra tanılama testleri de yapılacaktır. İlaçlar ağrı ve inflamasyon gibi fibromiyalji belirtilerinizi rahatlatabilir. Doktorunuzun önereceği tedavi planını uygulamak sizin belirtilerinizin tekrarlama olasılığını azaltacaktır.

Fibromiyalji için tedavi planınıza ayrıca düzenli fiziksel aktivite ve sağlıklı beslenme gibi yaşam tarzı değişiklikleri ilave edilebilir. Sağlıklı bir kiloyu korumak kas ve eklemlere binen yükü azaltmaya yardımcı olur ve bu da semptomların şiddetini azaltabilir.
Reçete edilen ilaçların kullanımına ek olarak aşağıdakileri de yapmaya çalışın;

Sizin için özel tedavi planını takip ederek ciddi komplikasyon riskini en aza indirmeye yardımcı olabilirsiniz. Fibromiyalji komplikasyonları şunlardır: